Kynsjúkdómar

Fyrir 1960 voru lekandi og sárasótt algengustu kynsjúkdómarnir en virðist sem þeir hafi aðeins
versnað með tímanum. Herpes vírusinn kom sterkur inn 1976 og síðar klamydía og HIV veiran.
Það eru til margar gerðir kynsjúkdóma og eru þeir mishættulegir.
Sumir eru hættulausir og þurfa litla meðferð meðan aðrir eru lífshættulegir
og þurfa mikla og langa meðferð. Hér fyrir neðan er lýsing á nokkrum algengum kynsjúkdómum.

 

 

   

Klamydía
Klamydía er mjög algengur kynsjúkdómur í Evrópu ef ekki sá algengasti. Þetta er bakteríusýking sem myndast í kynfærum, augum, endaþarmi og hálsi. Þessi sjúkdómur getur verið einkenna laus en ef einkenni myndast eru þau helst; aukin útferð, sársauki við þvaglát, milliblæðingar, sviði eða kláði í kynfærum, verkir í móðurlífi og eistum. Þessi einkenni myndast tveimur eða þremur vikum eftir smit.  Klamydía er ekki lífshættulegur sjúkdómur en þó hættulegur vegna bólgunnar sem hún myndar í eggjaleiðara og eistum. Bólgan getur orsakað ófrjósemi ef sýking er ekki meðhöndluð undireins.
Hægt er að meðhöndla klamydíu með sýklalyfjum. Ekki má hafa samfarir frá því að meðferðin byrjar og allt að viku eftir að meðferð lýkur.

Kynfæraáblástur
Kynfæraáblástur er algengur en hættulaus kynsjúkdómur sem orsakast af veirunni herpes simplex sem myndar lítil sár og blöðrur á kynfærunum.

HIV er veira sem uppgötvaðist í byrjun níunda áratugsins og hefur breiðst fljótt út. HIV veiran veldur alnæmi. Fyrst var þessi sýking algengust hjá samkynhneigðum karlmönnum en í dag getur þetta líka gerst hjá gagnkynhneigðu fólki. Þegar veiran berst inn í líkamanninn, eyðileggur hún ónæmiskerfið. Ef manneskja er smituð og fær þessa veiru getur hún dáið af öðrum sjúkdómum sem eru ekki einu sinni hættulegir. Smitleiðirnar eru; við samfarir, við blóðjöf, frá móður til barns í fæðingu eða með brjóstagjöf og með óhreinum sprautunálum eftir sprautufíkla. Alnæmi er ólæknandi en hægt er að halda einkennum niðri og lengja líf smitaðra með lyfjum.

Kynfæravörtur er veirusýkin á kynfærum. Veiran smitast við snertingu húðar eða slímhúðar. Við munnmök er hægt að fá þessa veiru en þó eru vörtur í munninum ekki algengar. Vörturnar geta verið flatar og sést illa en eru þó yfirleitt sjáanlegar á kóngi, typpi, skapabörmum, leggöngum og við endaþarm. Vörtunnar koma fram tveimur vikum eða allt að tveimur árum eftir smit. Þetta er ekki hættulegur kynsjúkdómur þar sem vörtunnar liggja á húðinni en ekki inni í blóðrásinni. Meðferð gegn kynsjúkdómnum er pennslun, brennsla eða frysting á vörtunum. Einnig er hægt að beita leysigeislameðferð.

Sárasótt er af bakteríunni Treponema pallidum. Þennan sjúkdóm fær maður við óvarin kynmök. Sá einstaklingur sem er sýktur af sárasótt fær sár á kynfæri sín. Ef ekki er farið í meðferð strax og gefið sýklalyf geta seinna komið í ljós aðrir sjúkdómar eins og hjarta-, heila- og taugasjúkdómur. Einkenni sárasóttar eru sárin sem bakterían myndar. Þau eru oftast á kynfærum, í endaþarmi eða í munni.

 

Smokkur er eina vörnin gegn smiti en hann verndar aðeins þann hluta kynfæranna sem hann
hylur. Þó má ekki gleyma siðferði og sjálfsvirðingu.